Hakîm Şah Muhammed Kazvînî

Osmanlı âlimlerinden. İsmi Muhammed, babasının adı Mübârek Şah’tır. Hakîm Şah Kazvînî diye meşhûr olmuştur. Aslen İran’da bulunan Kazvîn şehrindendir.
Doğum târihi kesin olarak bilinmemektedir.
İkinci Bâyezîd, Yavuz Sultan Selim ve Kânûnî Sultan Süleymân zamanlarında yaşamış, 928 (m. 1521) senesinde İstanbul’da vefat etmiştir.

Zamanının meşhûr âlimlerinden olan Allâme Celâleddîn Devânî’nin uzun müddet hizmetinde kalıp ondan ilim öğrendi ve istifâde etti. Tabibler soyundan olan Hakîm Şah, tıb ilminde de kendini yetiştirip mütehassıs oldu. Mekke-i mükerremeye gidip, bir müddet orada mücâvir olarak kaldı. Mevlânâ Müeyyed-zâde, Sultan İkinci Bâyezîd Hân’a ondan bahsedip, ilmî üstünlüğünü, tıb ilmindeki derecesini ve ahlâkî fazîletini övdü. Bunun üzerine Pâdişâh İkinci Bâyezîd Hân, onu İstanbul’a davet etti. İstanbul’a Hekimbaşı tayin olundu. Yavuz Sultan Selim pâdişâh olunca, onu sohbet meclislerinde bulundurup, fazlaca ikrâm ve iltifâtta bulundu. Kânûnî Sultan Süleymân zamanına da yetişen Hakîm Şah Kânûnî’nin ilk zamanlarında vefat etti. Kelâm, fıkıh, sarf, nahiv ve mantık ilimlerinde yüksek derece sâhibi olan Hakîm Şah, tıb ilminde de özel ihtisas sâhibi idi. İlmî üstünlükleri yanında, ilmiyle âmil, fazîletli ve güzel ahlâk sâhibi olan Hakîm Şah Muhammed Kazvînî’nin, birçok kıymetli eserleri de vardır.

Bu eserlerinin başlıcaları şunlardır:
1- Feth sûresinden itibâren yazdığı Kur’ân-ı kerîm tefsîri,
2- Keşf-ül-Hakâyık: İbn-i Hâcib’in nahiv ilmine dâir yazdığı Kâfiye’sinin şerhidir.
3- Hâşiyetü alâ Şerh-ıl-akâid-il-Adûdiyye,
4- Hâşiyetü alâ şerhi akâid-in-Nesefî lit-Teftâzânî, 5- Rabt-us-suver vel-âyât: Sûreler ile âyetlerin okuma şekilleriyle ilgilidir. 6- Şerhu Îsâgûcî fil-mantık, 7- Hâşiyet-i Şerh-i Hidâye, 8- Hayât-ül-Hayvan Tercümesi: Demîrî’nin bu eserinin, Farsça’dan Türkçe’ye tercümesidir. 9- Tezkiret-üş-şu’arâ: Ali Şîr Nevâî’nin Tezkiret-üş-şu’arâ’sına yazdığı zeylidir. 10- Şerh-ül-Mevâkıf, 11- Şerh-ül-Mûcizî (Tıb ilmine dâirdir), 12- Medâr-ül-fuhûl fî şerh-i Menâr-il-usûl, 13- Nasîhatnâme (Fârisî), 14- Hocazâde’nin Tehâfüt’üne yazdığı hâşiyesi.

Kaynaklar
1) Şakâyık-ı Nu’mâniyye tercümesi (Mecdî Efendi); sh. 341
2) Sicilli Osmânî; cild-4, sh. 109
3) Mu’cem-ül-müellifîn; cild-11, sh. 170
4) Esmâ-ül-müellifîn; cild-2, sh. 229
5) Kâmûs-ül-a’lâm; cild-3, sh. 1970
6) Keşf-üz-zünûn; sh. 208, 388, 832, 1144, 1371, 1893
7) Tâc-üt-tevârih; cild-2, sh. 572

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir